BATAS SA LIBRENG KOLEHIYO, PALAKAKASIN PA SA SENADO

Ni Ernie Reyes

Inisponsoran ni Senadora Loren Legarda, Co-Chair ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), ang Senate Bill No. 1894 sa plenaryo noong Pebrero 24 upang palakasin ang Republic Act No. 10931 o ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act, na naglalaman ng mga reporma para matiyak ang katarungan, pananagutan, at tuloy-tuloy na suporta para sa pinakamahihirap na estudyanteng Pilipino.

“We are a nation that tells its children: Ang edukasyon ang pinakadakilang daan tungo sa pagkakapantay pantay,” ani Legarda, na binigyang-diin na ang edukasyon ay dapat manatiling pinakamakapangyarihang kasangkapan ng bansa para sa pagkakapantay-pantay at oportunidad.

Ibinahagi niya ang mga natuklasan ng EDCOM II na nagpapakita na ang porsyento ng mga benepisyaryo ng Tertiary Education Subsidy (TES) mula sa pinakamahihirap na kabahayan ay bumagsak mula 74% noong 2018 tungo sa 30% noong 2022, habang ang mga benepisyaryo mula sa pribadong institusyon sa mga lugar na walang state universities ay umakyat sa 69%.

“Isang porsyento lamang, mga kasama,” diin ni Legarda, kaugnay sa datos ng EDCOM II na noong 2024, 1% lamang ng mga 4Ps Senior High School graduates ang nakakuha ng TES bilang first year college beneficiaries.

Itinatakda ng panukalang batas ang garantisadong TES slots para sa mga completers ng 4Ps secondary education na tinanggap sa mga kinikilalang institusyon, income-based allocation para sa natitirang slots, at inklusibong pamantayan sa admission para sa mga disadvantaged learners.

“Kung patas ang talino, dapat patas din ang pagkakataon,” dagdag pa niya, na binigyang-diin ang pangangailangan ng patas na akses sa mas mataas na edukasyon.

Ipinaliwanag ni Legarda na rerepasuhin ang halaga ng TES kada dalawang taon upang sumabay sa implasyon at hindi maaaring bawasan kapag naibigay na. Palalawakin din ang coverage upang isama ang clinical internships at Related Learning Experience (RLEs) fees para sa mga estudyanteng nursing at allied health.

“Dahil ang ating pangako ay hindi natatapos sa enrollment, kundi sa graduation,” aniya, na binigyang-diin na ang suporta ay dapat magtaguyod hanggang sa pagtatapos ng pag-aaral.

Upang mapalakas ang pananagutan, inaatasan ng panukala ang Unified Student Financial Assistance System for Tertiary Education (UniFAST) na magtatag ng monitoring at sanctions systems, kasama ang regular na quality assessments ng mga institusyon.

“Ang pondo ng taumbayan ay may katumbas na pananagutan,” pahayag ni Legarda, na tumutukoy sa pangangailangan ng transparency sa paggastos ng publiko.

Tinugunan din ng panukala ang employability sa pamamagitan ng mandato para sa career guidance at differentiated TES support para sa mga estudyante sa priority programs na nakaayon sa pangangailangan ng pambansang kaunlaran.

“Ang tunay na tagumpay ay ang makita ang ating mga kabataan na nakapagtapos, at nakahanap ng landas tungo sa isang marangal na buhay,” dagdag pa niya, na binigyang-diin ang kahalagahan ng pag-uugnay ng edukasyon sa kabuhayan.

Sa huli, nanawagan si Legarda para sa buong pondo upang matiyak na maisasakatuparan ang pangako ng batas.

“Kung walang pondo, walang pagbabago. At ang katumbas na halaga ng tamang pagpopondo nito ay higit na mas mababa sa kabayarang dulot ng kakulangan—hindi lamang sa mga pangarap na naudlot, kundi sa kinabukasan ng ating inang bayan,” aniya, na nananawagan sa mga kasamahan na unahin ang edukasyon sa pambansang badyet.