EDITORYAL: MILYONG AUDITED CONFIDENTIAL FUNDS vs BILYONG PISONG NINAKAW MULA SA KABAN NG BAYAN

ROADNEWS ARANGKADA SA BALITA

ANG usaping ito’y isang napakatalim at napakatotoong obserbasyon na tumatama sa mismong ugat ng pulitika’t pag-uugali nating mga Pilipino. Para itong tanong: “Bakit tayo nagngangalit sa isang tao na may linustay raw na milyon sa confidential funds, samantalang tahimik ang karamihan sa sistemang naghulog ng bilyon-bilyon sa bulsa ng iilan?”

   Para maunawaan ito, kailangan nating tingnan ang dalawang bagay, ang sikolohiya ng taumbayan at ang mekanismo ng pulitika.

   Una, ang isyu ng confidential fund ni Vice President Sara Duterte. Dito, ang kalaban ay may pangalan at mukha. Isang indibidwal na mataas at polarizing na pigura sa pulitika. Madaling ituro, madaling personipikahin ang galit. Parang nasa isang drama, merong klarong bida at kontrabida. Ang pakiramdam ng publiko, lalo na ng mga kritiko, ay isang hayagang pagmamalabis, parang sinasabi ng nasa kapangyarihan, “Kahit ano’ng sabihin n’yo, pwede namin gawin ito.” Ang galit kung gayon tingin natin ay hindi lamang sa halaga ng pera, kundi sa kapalaluan na inakala nilang maaari nilang gawin ito nang walang matinding pagtutol. Ngunit hindi kaya ito ay isang pre-emptive na laban? Gusto ba talaga nilang managot ang Bise Presidente o isa lang itong character assassination upang hindi na makabalik sa ehekutibo ang mga Duterte?

   Ngayon, ihambing natin ito sa mala-epikong “Flood Control Scam.” Dito, ang kalaban ay hindi lang iisang tao kundi isang buhay na sistema, isang network ng korapsyon na sumasaklaw sa mga kontratista, mga inhinyero ng DPWH, taga DBM, taga COA, mga lokal na opisyal, at posibleng maging mga mambabatas at nasa ehekutibo. Walang iisang mukha na pwedeng pag-ukulan ng sisi. Paano ka magagalit sa isang multo? Paano mo sisisihin ang isang “mafia”? Ang pera sa isyung ito, ang bilyon-bilyong piso, ay hindi nawala lang, ninakaw na, naglaho na, at napunta na sa mga mansyon at kotse ng mga may koneksyon. Wala nang pag-asa pang mabawi iyon. Ang pakiramdam ng taumbayan dito ay huli na ang lahat. Nangyari na. Ito’y paglaban sa isang tapos na krimen, at ang hustisya sa Pilipinas, alam natin, ay isang napakahabang laban na bihirang manalo ang ordinaryong tao.

   Nariyan din ang usapin ng pagiging simple ng isyu. Ang confidential fund, madaling ipaliwanag: “Bakit kailangan ng Php125 milyon para mag-spy ang DepEd?” Isang tanong, isang sagot. Samantalang ang flood control scam, isang napakamasalimuot na isyu. Kailangan mo pang pag-aralan ang procurement law, ang program of works, ang teknikalidad ng substandard materials. Ang COA report nito ay isang dukomento na hindi kayang busisihin ng karaniwang mamamayan. Hindi ito “sexy” para sa media, at hindi ito madaling isigaw sa rally.

   Kaya bakit tila nanggagalaiti para i-impeach ang isang Bise Presidente pero tahimik sa mas malaking pagnanakaw?

   Una, dahil mas madaling labanan ang isang tao kaysa labanan ang isang buong sistema. Ang impeachment ay isang drama na may klarong eksena: testimonya, boto, hatol. Ang pag-imbestiga sa isang infra mafia ay isang madilim, mapanganib, at teknikal na gawain na walang garantiya ng katapusan o tagumpay.

   Pangalawa, may pagkapagod at kawalan ng pag-asa na umiiral pagdating sa mala-institutional na korapsyon. Parang baha na lang sa ating buhay, inaasahan na natin ito, “ganyan talaga.” Normal na sa atin ang balita ng bilyong ninakaw. Sa kabilang banda, ang bagong anyo ng kapalaluan, gaya ng paglalagay ng malaking confidential fund sa isang ahensyang pang-edukasyon, ay isang bagong insulto na nakakagalit.

   Pangatlo, at marahil pinakamahalaga, ay ang takot at komplisidad. Ang mga taong nasa posisyon para umaksyon laban sa flood control scam, ang mga mambabatas, ang Ombudsman, ang mga nasa hudikatura, ay takot, o kaya ay bahagi rin ng network na iyon. Ang mga kontratistang magnanakaw ay siya ring malalaking donor sa kampanya. Walang political will dahil halos lahat ay may kamay sa cookie jar. Mas ligtas at mas kapaki-pakinabang sa pulitika ang pag-target sa isang indibidwal na kalaban, kaysa salubungin ang buong industriya ng korapsyon na pumapalibot sa gobyerno.

   Sa huli, ito’y tungkol sa pagkakaiba ng galit sa isang simbolo, at ng pagresign sa isang katotohanan. Galit kayo kay Sara Duterte bilang simbolo ng kapangyarihan at pagmamalabis, isang galit na may boses at paraan. Ngunit tahimik kayo sa flood control scam bilang pag-amin na ito na ang katotohanan ng sistemang pulitika natin, isang katotohanang napakalakas at napakalalim, na tila wala tayong magagawa kundi tanggapin na ganito na talaga.

   Ito ang masakit na kabalintunaan: MAS HANDA TAYONG MANGALAKAL NG BUONG BARKO PARA SA ISANG GINTO, SAMANTALANG HINAHAYAAN NATING LAMUNIN NG TUBIG ANG BUONG DAUNGAN.