Commission of Human Rights o (CHR) naglunsad ng bagong hakbang para sa pag-access sa hustisya at inisyatiba laban sa pagpapahirap para sa mga PDL

Ni Joh Albaciete

Ang Komisyon sa Karapatang Pantao (CHR), sa pamamagitan ng kanyang Prevention Office, ay nagpatawag ng mga ahensya ng gobyerno, organisasyong sibil, at internasyonal na kasosyo noong 5 Disyembre 2025 para sa “Advancing PDL Rights 2026: Program Presentation and Partnership Ceremony.” Ang kaganapan, na ginanap bilang bahagi ng lingguhang pagdiriwang ng National Human Rights Consciousness Week (NHRCW) 2025, ay ibinahagi ang patuloy na pagsisikap ng CHR na palakasin ang mga karapatan at itaguyod ang kapakanan ng mga Persons Deprived of Liberty (PDL).

Ang programa ay ipinakita ang mga pangunahing tagumpay ng CHR sa pagtataguyod ng karapatan ng PDL noong 2025 at pormal na ipinakilala ang mga pangunahing inisyatiba para sa 2026, na pinagtitibay ang pangako ng institusyon sa makataong pagtrato, mga proteksyon laban sa pagpapahirap, at reporma sa hustisya.

Sa kanyang mensahe ng pagtanggap, Binibining Komisyoner Faydah Maniri Dumarpa ay binigyang-diin ang pangako ng CHR na palakasin ang mga proteksyon para sa PDL. “Ang ating pagtitipon na ito ay alay para sa mga Persons Deprived of Liberty… Lahat ng taong pinagkaka-deprivado ng kanilang kalayaan ay dapat tratuhin nang may pagkatao at may paggalang sa likas na dignidad ng tao. Habang nagsisimula tayo ng programa ngayon, nawa’y patuloy tayong magtaguyod ng makabuluhang reporma — upang ang bawat pasilidad, bawat selda, bawat proseso, at bawat patakaran ay nagsasalita ng hustisya na may pagkatao.”

Sa panahon ng seremonya, ang CHR ay ipinakita ang apat na pangunahing inisyatiba na gagabay sa kanilang gawain para sa karapatan ng PDL sa 2026. Ang Proyekto Puting Papel, sa pakikipagtulungan sa Bureau of Corrections (BuCor), ay nagpapakilala ng mekanismo sa loob ng bilangguan para sa pag-access sa hustisya sa pamamagitan ng ligtas na drop box na inilagay sa mga bilangguan, na nagpapahintulot sa PDL na direktang makipag-ugnayan sa CHR para sa mga reklamo, tulong, o pag-access sa impormasyon. Ang adbokasiya na Bantay Bilangguan ay naglalayong bumuo ng pambansang suporta para sa pagtatatag ng National Preventive Mechanism alinsunod sa Optional Protocol to the Convention Against Torture. Bukod pa rito, ang National CAT Consultation ay magtitipon ng mga pangunahing stakeholder para palakasin ang pagpapatupad ng bansa sa Convention Against Torture at suportahan ang mga obligasyon nito sa pagsusumite ng ulat.

Laya Calculator: Isang digital na pambihirang tagumpay para sa napapanahon at transparent na proseso ng pagpapalaya

Ang Good Conduct Time Allowance (GCTA) Calculator[1], na tinatawag na “Laya Calculator” ay nangingibabaw bilang pangunahing inobasyon na binuo kasama ang United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). Ang digital na kasangkapan na ito ay direktang tumutugon sa matagal nang hamon sa pagkalkula ng GCTA at iba pang oras na allowance, tulad ng Time Allowance for Study, Teaching, and Mentoring (TASTM). Sa loob ng maraming taon, ang mga pagkalkulang ito ay hindi malinaw, hindi pare-parehong inilalapat, at mahirap maintindihan ng mga PDL at kanilang pamilya. Sa pamamagitan ng pagpapantay-pantay at pagpapasimple ng pagkalkula ng petsa ng pagpapalaya, ang Laya Calculator ay nagpapahusay ng transparency at tumutulong na pigilan ang labis na pananatili — isang patuloy na alalahanin sa sistemang pangkoreksyon ng Pilipinas, kung saan ang siksik na pasilidad at kawalan ng mekanismo ng pagsusuri ay kadalasang nag-aambag sa naantala na pagpapalaya.

Itinalakay ni UNODC National Programme Officer Dr. Ian Niccolo Tobia kung gaano kahalaga ang napapanahon at transparent na pagkalkula para sa mga PDL. “Sa bawat lugar na ating pinupuntahan, gustong malaman ng mga PDL ang kanilang pagkalkula ng GCTA ngunit hindi palaging available ang mga tala, at mahirap ang proseso. Kapag ang 40-taong pagkabilanggo ay maaaring maging 17 taon at 13 araw lamang sa buong GCTA at TASTM, nakikita natin kung gaano kahalaga ang tumpak na pagkalkula sa buhay. Ang Laya Calculator ay tumutulong na tiyakin na walang sinumang mananatili ng isang araw na labis pa sa kinakailangan ng batas.”

Ayon kay CHR Chairperson Richard P. Palpal-latoc binalikan nila ang mga tagumpay nitong 2025 alang sa pagsulong ng karapatang pangtao ng mga PDL, para sa 2026 ay malinaw ang kanilang layunin na gawing mas makatao, mas mabisa at mas makatarungan ang sestimang panghustisya sa Pilipinas.

Dagdag pa niya na, “lagi tandaan na ang hustisya ay hindi dapat nakasalalay sa swerte, koneksyon, o pagkakataon”.